Dövlət Arxivi
Qəbələ Rayon Dövlət Arxivi
Azərbaycan SSR Mərkəzi İcrayyə Komitəsinin 1930-cu il 1 avqust tarixli 476-477 № -li qərarına əsasən respublikada mahal sistemi ləğv edilərək rayonların təşkil olunması ilə əlaqədar olaraq Qutqaşen dairəsi rayon adı almışdır.1930-cu ildə yerlərdə rayon arxiv büroları təşkil edilmiş və rayon arxiv bürolarının Əsasnaməsi təsdiq olunmuşdur. Bu Əsasnaməyə müvafiq olaraq Qutqaşen rayon arxiv bürosu təşkil edilmişdir.
Azərbaycan SSR Mərkəzi İcrayyə Komitəsi Rəyasət Heyyətinin 1934-cü il 26 mart tarixli qərarına əsasən Azərbaycan Mərkəzi Arxiv idarəsinin filialları hüququnda, rayon İcrayyə Komitələri tabeliyində olan rayon arxivləri təşkil edilmişdir.
1935-ci ilin iyun ayının 27-də SSR Mərkəzi İcrayyə Komitəsi «Rayon dövlət arxivlərinin təşkili haqqında » yeni qərar qəbul etmişdir.
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1963-cü il 6 iyul 487 №-li qərarına əsasən Qutqaşen rayon dövlət arxivinin hüquq və vəzifələri artmışdır. Bu qərara əsasən respublikanın bütün dövlət arxivləri rayon İcrayyə Komitələri yanında şöbə hüququnda təsdiq edilmişdir.
Hal-hazırda rayon dövlət arxivləri rayon İcra Hakimiyyətlərinin tabeliyində fəaliyyətlərini davam etdirirlər.
Respublikamızda başqa sahələrdə olduğu kimi son illərdə arxiv işi sahəsində də müstəqil dövlətlərə məxsus yeni qanunvericilik və normativ aktların yaranması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Qəbələ rayon Dövlət Arxivi Milli Məclis tərəfindən qəbul edilərək 1999-cu il iyulun 22-də Respublika Prezidenti ümummilli lider H.Əliyev tərəfindən imzalanmış «Milli Arxiv fondu haqqında» qanuna uyğun olaraq öz işini qurmuşdur.
Rayon Dövlət Arxivi Qəbələ rayon İcra Hakimiyyəti başçısının köməkliyi sayəsində 2006-cı ildə köhnə və heç bir şəraiti olmayan binadan, yeni binaya köçürülmüş və arxiv üçün lazimi şərait yaradılmışdır.
Rayon Dövlət Arxivində hal-hazırda idarə müəssisə və təşkilatların arxiv fonduna aid olan 1930-2002-ci illərə aid 200 fondda 27 minə yaxın sənəd mühafizə edilir. Sənədlər təşkilatların fondları üzrə ayr-ayrılıqda illər üzrə komplektləşdirilərək yığılmışdır. Həmin sənəd materialları elmi texniki cəhətdən tam qaydaya salınmışdır ki, bu da dövlət arxivində olan sənədlərdən elmi və digər işlərdə istifadə edilməsi üçün hərtərəfli şərait yaradılmasını təmin etmişdir. Rayonda fəaliyyət göstərən yeni yaradılmış idarəçilik orqanlarının sənədləri yeni arxiv fondları yaradılaraq sənədləşdirilir. Qəbələ rayon Dövlət Arxivi sənədlərin qəbulu onların ekspertizası, işlərin siyahılaşdırılması və nömrələnməsi işlərini iş planında nəzərdə tutulduğundan artıq yerinə yetirmişdir.
Rayon İcra Hakimiyyətinin yaxından köməkliyi sayəsində rayon dövlət arxivi bundan sonra da müvafiq qanun və digər normativ aktları əldə rəhbər tutaraq öz işinin öhdəsindən laiqincə gələcəkdir.